Evropski saveznici SAD-a u NATO-u izrazili su nezadovoljstvo zbog upitnika koji im je Washington uputio tokom revizije američkog vojnog prisustva u Evropi, jer se od njih traži više od podataka o izdvajanjima za odbranu – želi se i dokaz političke i vojne podrške administraciji predsjednika Donalda Trampa, piše „Politiko“.

U upitniku, poslatom početkom avgusta, između ostalog, saveznici se pitaju jesu li njihovi lideri javno podržavali Trampa i jesu li omogućili Washingtonu korištenje vojnih baza u operacijama protiv Irana.

Posebno su sporna pitanja o ograničenjima pristupa američkih snaga bazama i zračnom prostoru evropskih država te o spremnosti saveznika da ta ograničenja ublaže ili potpuno ukinu.

Pojedini evropski diplomati smatraju da se na taj način od NATO saveznika traži da pokažu političku lojalnost Washingtonu, a jedan anonimni diplomata upitnik je opisao kao „zastrašujuću inicijativu“ i pokušaj da se saveznici natjeraju da „polože zakletvu na vjernost kralju“.

Američki podsekretar za odbranu za politiku Elbridge Colby je 27. avgusta u Briselu razgovarao s evropskim saveznicima i generalnim sekretarom NATO-a Markom Rutteom, pri čemu je pozitivno govorio o upitniku i naglasio da Washington želi da Evropljani preuzmu veću odgovornost za konvencionalnu odbranu, dok bi SAD zadržale ograničeniju ulogu.

Međutim, među Evropljanima postoji strah da bi rezultati revizije mogli uticati na to gdje će SAD zadržati svoje snage – prema informacijama „Rojtersa“, Pentagon razmatra najmanje četiri scenarija za buduće američko prisustvo, a ministar odbrane Pete Hegseth trebao bi ih dobiti do 6. novembra.

S obzirom da se u Evropi trenutno nalazi oko 80.000 američkih vojnika, pojedini evropski zvaničnici strahuju da bi države članice mogle početi da se nadmeću za zadržavanje američkog kontingenta na svojoj teritoriji, a jedan diplomata atmosferu u Briselu uporedio je s „takmičenjem ljepote“.

Administracija Donalda Trampa već duže vrijeme zahtijeva od evropskih saveznika veća izdvajanja za odbranu i veći dio odgovornosti za sigurnost kontinenta – revizija američkog vojnog prisustva pokrenuta je u junu i, kako je objavio „Rojters“, obuhvata ne samo broj vojnika, već i pitanja pristupa bazama, prava preleta, doprinosa saveznika i njihove šire saradnje s Washingtonom.

Posebnu pažnju privukla su pitanja o saradnji s SAD tokom sukoba s Iranom, jer su pojedine članice NATO-a uvele ograničenja za korištenje svojih baza i zračnog prostora, što je izazvalo nezadovoljstvo u Washingtonu, koji želi da Evropljani preuzmu veći teret odbrane dok se SAD postepeno fokusiraju na druge strateške prioritete.

Upravo zato, kako ocjenjuju pojedini evropski zvaničnici, sporni upitnik nije samo tehnička provjera izdvajanja za odbranu, već i test odnosa saveznika prema Trampovoj administraciji.