Građani Islanda danas glasaju na referendumu o tome hoće li se ponovo otvoriti pregovori s Evropskom unijom, budući da su geopolitička dešavanja ovu temu ponovo vratila u fokus javnosti.

Ovaj referendum je zakazan u martu, nakon što je aktuelna proevropska vlada, koju predvode socijaldemokrati i koja je izbore dobila 2024. godine, odlučila da se građani izjasne o nastavku pregovora.

Island se prvi put kandidovao za članstvo u EU 2009. godine, poslije globalne finansijske krize koja je ostavila duboke posljedice na njegovu ekonomiju. Ipak, tadašnja vlada, skeptična prema EU, zaustavila je pregovore 2013.

Ova nordijska zemlja sa oko 400.000 stanovnika, članica NATO-a, pod sve je većim pritiskom da ojača odnose s Evropom. Na promjenu stava uticali su nedoumice oko američke posvećenosti sigurnosti Evrope i Islanda, jačanje geopolitičkih tenzija na Arktiku, te prijetnje Sjedinjenih Država da preuzmu kontrolu nad Grenlandom.

Iako Reykjavik već sarađuje s Briselom kroz Evropski ekonomski prostor i šengenski režim, ishod glasanja ostaje neizvjestan jer ankete ukazuju na duboku podijeljenost javnosti.

Glavna tačka sporenja u debati o članstvu jeste ribarstvo – očuvanje kontrole nad vrijednim ribolovnim zonama koje su od velike važnosti za islandsku privredu.

U slučaju pozitivnog ishoda, predstoje višegodišnji pregovori s Evropskom komisijom radi usklađivanja islandskih propisa sa standardima Unije.