Britanski ratni brod koji će pružati protivvazdušnu zaštitu Irskoj tokom njenog predsjedavanja EU neće imati dozvolu da uplovi u irske teritorijalne vode, javio je Londonski “Telegraph”.

Prema tumačenju irskih vlasti, britanski i francuski ratni brodovi moraju ostati 22,5 kilometara udaljeni od obale, iako je Dublin zatražio dodatnu sigurnosnu podršku zbog sastanka o ratu u Ukrajini.

Pravno mišljenje koje su dobile irske vlasti također navodi da brodovi ne bi smjeli djelovati preko irske teritorije prilikom neutralisanja vazdušnih prijetnji, kao što su dronovi.

Britanska Kraljevska mornarica će sljedeće sedmice rasporediti fregatu za protivvazdušnu odbranu u Irskom moru, uoči očekivanog sastanka ministara vanjskih poslova i odbrane EU u okrugu Wicklow.

Sigurnosne mjere za taj skup, koje je u četvrtak objavio “Irish Times”, proizilaze iz pravnog mišljenja irskog državnog tužioca.

Očekuje se da će irska vojska prevazići pravna ograničenja postavljanjem irskog oficira za vezu na britanski brod, koji bi u slučaju potrebe davao konačnu saglasnost za upotrebu oružja velikog dometa.

Samostalno obezbjeđenje

Član 15 irskog ustava propisuje da samo irski parlament može angažovati vojne snage na teritoriji Irske, što znači da britanski oficiri moraju ostati izvan irskih teritorijalnih voda.

Rješenje s oficirom za vezu trebalo bi da osigura poštivanje pravila upotrebe sile, prema kojima upotrebu oružja mogu odobriti samo irski oficiri.

Ovo pravno tumačenje moglo bi ponovo pokrenuti britanske kritike da se Irska oslanja na Veliku Britaniju za vlastitu odbranu.

Irska mornarica posjeduje osam brodova, ali zbog dugogodišnjeg nedostatka osoblja u svakom trenutku može angažovati samo dva do tri broda.

Dublin je najavio da će ove godine izdvojiti rekordnih 1,29 milijardi funti za odbranu, što je 11 posto više nego 2025. godine. Irska trenutno izdvaja oko 0,2 posto BDP-a za odbranu, što je najmanje u EU.

Ipak, britanski ratni brodovi ne moraju biti u irskim teritorijalnim vodama da bi pružali protivvazdušnu odbranu.

Prvog jula, na početku šestomjesečnog predsjedavanja Irske EU, francuska fregata “Aquitaine” bila je stacionirana neposredno izvan granice od 22,5 kilometara tokom samita evropskih premijera i predsjednika.

“Irish Times” je objavio da je tokom tog angažmana na komandnom mostu “Aquitaine” bio irski mornarički oficir. To nije bila tajna, jer je brod bio vidljiv putnicima aviona koji su slijetali u Dublin.

Irska, kao neutralna država, nije članica NATO-a, što dodatno komplikuje sigurnosne aranžmane. Ne koristi NATO-ove komunikacijske sisteme, pa su Francuzi tokom angažmana morali koristiti irske radio-uređaje.

Sigurnosni incident dogodio se tokom posjete Volodymyra Zelenskog Irskoj u decembru prošle godine, kada su neidentifikovani dronovi letjeli u blizini putanje ljeta ukrajinskog predsjednika. Nakon toga pokrenuta je istraga.