Uprkos decenijama istraživanja, uzroci mnogih bolesti i dalje su nedovoljno razjašnjeni, pa se terapija često svodi na ublažavanje simptoma, a ne na otklanjanje uzroka.

Stručnjaci vjeruju da bi preciznija identifikacija ćelijskih tipova i njihovih karakteristika mogla omogućiti bolje razumijevanje porijekla bolesti i personalizaciju tretmana – upravo to nudi novi softverski alat pod nazivom scParadise.

ScParadise su kreirali istraživači sa Moskovskog državnog univerziteta “M. V. Lomonosov”, zajedno s kolegama iz Centra “N. F. Gamaleja” i Federalne medicinsko-biološke agencije Rusije, a program je namijenjen automatskom prepoznavanju ćelijskih tipova i predviđanju njihovih svojstava na osnovu genetičkih podataka.

Princip rada novog sistema

Riječ je o naprednom softverskom rješenju zasnovanom na arhitekturama vještačke inteligencije, koje je razvio istraživački tim, a jedna od autorica studije, Jelizaveta Čečekina, objasnila je da je sistem treniran na podacima dobijenim sekvenciranjem pojedinačnih ćelija.

Kako bi model bio što pouzdaniji, prikupljeni su podaci iz više laboratorija koje su proučavale isto tkivo, zatim su objedinjeni i korišteni za obuku sistema.

Primjena u dijagnostici i razvoju lijekova

Prema riječima istraživača, novi alat bi mogao biti koristan u dijagnostici raznih bolesti, jer može razlikovati tumorske od zdravih ćelija, ali i identificirati imune ćelije koje izazivaju hroničnu upalu kod gojaznosti.

Takva analiza, kako navode autori, mogla bi omogućiti razvoj efikasnijih personalizovanih lijekova usmjerenih na specifična stanja.

Dok su ranije metode omogućavale uočavanje razlika između pojedinačnih ćelija, sada je moguće primijetiti i male podtipove ćelija koji mogu imati značajnu ulogu u razvoju različitih bolesti.

Za ovakva istraživanja ćelije se prikupljaju analizom krvi, biopsijom ili tokom hirurških zahvata, nakon čega se iz uzorka tkiva izdvajaju pojedinačne ćelije i sekvenciraju kako bi se utvrdilo koje gene eksprimiraju.

Preciznost od 99,9 posto

Eksperimenti su do sada pokazali tačnost sistema od 99,9 posto, a istraživački tim je eksperimentalno potvrdio postojanje tri nova podtipa imunih ćelija u masnom tkivu, čije je postojanje prethodno predvidio njihov model.

Čečekina je naglasila da je program slobodno dostupan stručnjacima širom svijeta i da se neprestano unapređuje, a tim razvija i obučava nove modele za različite tipove ćelija, tkiva i organizama, ne samo kod ljudi već i kod životinja, kako bi ih druge naučne grupe mogle koristiti u fundamentalnim i primijenjenim istraživanjima.